Uganda: Intambara yo kuzungura Ubwami bwa Tooro yatangiye mbere y’ihambwa ry’Umwami Oyo
Ubwami bwa Tooro muri Uganda bwadutsemo impaka zikomeye ku bijyanye n’uzasimbura Umwami Oyo Nyimba, nyuma y’uko abakuru b’imiryango y’ubwami bemeje undi muntu nk’umwami mushya, mu gihe umuryango wa hafi w’umwami wapfuye uvuga ko hari undi uzungura wemejwe n’uwari umwami.
Izi mpaka zatangiye kuvugwa cyane mu minsi mike mbere y’ihambwa ry’Umwami Oyo Nyimba, wari uzwi cyane kuva akiri umwana muto ubwo yimikwaga afite imyaka itatu gusa, bikamugira umwami muto ku isi wari ukiri ku ngoma.
Muri iki gihe, abakuru b’imiryango igize Ubwami bwa Tooro batangaje ko Prince Edward Rukidi Kijanangoma, ufite imyaka 56, ari we watoranyijwe nk’uzaba umwami mushya.
Kijanangoma azwi cyane muri Uganda kubera umwuga we w’itangazamakuru. Ni umunyamakuru ukora kuri televiziyo ya leta, UBC, aho ari umwanditsi mukuru w’amakuru ndetse akaba n’umutangizi w’amakuru.
Umuryango wa King Oyo wamaganye uyu mwanzuro
Icyemezo cyo gutangaza Kijanangoma nk’umwami mushya ntabwo cyakiriwe neza n’umuryango wa hafi wa King Oyo.
Mushiki we, Princess Ruth Komuntale, hamwe na Queen Mother, bavuze ko batemera uwo mwanzuro, bashingiye ku kuba bavuga ko Umwami Oyo yasize inyandiko y’irage igaragaza uwo yashakaga ko amusimbura.
Uyu muryango uvuga ko iyo nyandiko y’irage yashyizeho umuhungu muto w’Umwami Oyo nk’umuzungura wemewe w’ingoma.
Ibi bivuze ko impande zombi ubu zishingira ku buryo butandukanye bwo gusobanura uburenganzira bwo kuzungura ubwami: umuryango wa hafi ushingira ku irage ry’umwami, mu gihe abakuru b’imiryango bo bashimangira imigenzo gakondo ikoreshwa mu kwemeza umwami.
Abakuru b’imiryango bavuga ko umwana atigeze ashyikirizwa abakuru
Ku rundi ruhande, abahagarariye imiryango igize Ubwami bwa Tooro bavuga ko hari ikibazo gikomeye ku bijyanye n’uko uwo mwana yashyizwe ku murongo wo kuzungura.
Bavuga ko, hakurikijwe imigenzo ya Tooro, umwana wagenewe kuzungura ingoma agomba kubanza kumenyeshwa no gushyikirizwa abakuru b’imiryango mu buryo bwemewe.
Aba bahagarariye imiryango bavuga ko ibyo bitigeze bikorwa ku mwana bivugwa ko ari we wari kuzungura Umwami Oyo.
Ni cyo gituma bavuga ko badashobora kumufata nk’umuzungura wemewe hashingiwe gusa ku cyo umuryango wa hafi uvuga ko kiri mu irage ry’umwami.
Iyi ngingo ni imwe mu ziri gutuma ikibazo cy’uzasimbura Oyo Nyimba kirushaho gukomera, kuko impande zombi zishingira ku mahame zitandukanye mu gusobanura uburenganzira bwo kuzungura.
Prince Edward Kijanangoma ni muntu ki?
Prince Edward Rukidi Kijanangoma ni umugabo w’imyaka 56 wari usanzwe azwi mu mwuga w’itangazamakuru muri Uganda.
Akora kuri Uganda Broadcasting Corporation (UBC), umuyoboro wa leta, aho afite inshingano zo gutegura no gutangaza amakuru.
Kuba ari umuntu usanzwe azwi n’abaturage binyuze mu itangazamakuru bituma guhabwa inshingano zo kuba umwami bishobora kuba impinduka ikomeye mu buzima bwe bw’umwuga.
Ariko ikibazo kiri imbere ntabwo ari ukumenyekana kwe gusa, ahubwo ni ukumenya niba uwo mwanzuro uzemerwa n’umuryango wa King Oyo ndetse n’abandi bafatanyije mu miyoborere y’Ubwami bwa Tooro.
Umurage w’Umwami Oyo wongeye gushyira Tooro mu bihe bikomeye
King Oyo Nyimba yari yaramenyekanye cyane ku rwego mpuzamahanga kuva akiri muto.
Yimikwe afite imyaka itatu, bituma aba umwe mu bantu bato cyane babaye abami mu mateka ya none. Kuba yaragiye ku ngoma akiri umwana byatumye ubuzima bwe n’Ubwami bwa Tooro bikomeza gukurikiranwa n’abantu benshi.
Ubu, nyuma y’urupfu rwe, ikibazo cy’umuzungura cyongeye gushyira ubwami mu bihe bidasanzwe.
Nubwo umuryango wa hafi uvuga ko hari umwana Umwami Oyo yasize yagennye nk’umuzungura, abakuru b’imiryango bo bavuga ko hari uburyo bw’imigenzo bugomba kubahirizwa mbere y’uko umuntu afatwa nk’umwami.
Impaka ziri imbere y’ihambwa
Ibi bibaye mu gihe Uganda yitegura umuhango wo gusezera ku Mwami Oyo Nyimba.
Kuba ikibazo cy’uzamusimbura cyadutse mbere y’ihambwa rye bituma umuhango wo kumusezeraho uba ushinzwe n’undi mutwaro w’impaka zishingiye ku murage w’ingoma.
Kugeza ubu, ikibazo gikomeye kiri hagati y’impande zombi ni ukumenya niba irage ry’Umwami Oyo rihagije mu kwemeza umuzungura cyangwa niba hagomba gukurikizwa uburyo gakondo bwo kumushyikiriza abakuru b’imiryango.
Uko impande zombi zizakemura aya makimbirane ni byo bizagena uzahabwa ububasha bwo gukomeza kuyobora Ubwami bwa Tooro nyuma y’Umwami Oyo Nyimba.




